Trà và Trà Đạo trong văn hóa tinh thần người Hàn Quốc

Cũng như người dân ở xứ Phù Tang, văn hóa Trà Đạo của người Hàn cũng có một lịch sử lâu đời từ khoảng thời tam quốc. Tuy nhiên, người xứ Kimchi không chỉ dùng phương danh “Trà” (theo phát âm tiếng Hàn là “Cha”) để chỉ các loại thức uống được pha nước đun sôi, từ búp và lá cây chè đã được sao và chế biến mà còn để chỉ các loại nước uống nói chung. Ví dụ khi người Hàn Quốc nói câu: “Chúng ta cùng uống Trà nhé!”, đôi khi cũng có nghĩa là “Chúng ta uống nước nhé!”.

14_1

Trong các loại trà thì trà mạn (trà không ướp hương) là thức uống có những tiêu chuẩn phức tạp trong việc pha trà cũng như thưởng trà và cần nhiều thời gian để có thể cảm nhận hết được cái hay, cái đẹp của trà. Để có chung trà ngon, đầy đủ hương vị, người ta thường dùng nước suối, hay nước từ các nguồn thiên nhiên như nước sông ngòi được lóng trong, hoặc sương đọng trên lá sen, đun sôi, chờ khi nước giảm nhiệt lượng đi một chút rồi mới pha trà. Sau đó, phải chờ cho trà ngấm thì mới rót ra uống. Làn nước trà óng ánh trong chiếc chén sành tinh khôi được coi là “Phong lưu”, là “Đạo” trong quan niệm của người Hàn Quốc xưa.

Người Hàn trên bán đảo Goryeo (Cao Ly) miền Bắc, Baekje (Bách Tế) ở miền Tây Nam và Silla (Tân La) ở miền Đông Nam đã biết đến văn hóa Trà Đạo vào khoảng từ thời tam quốc và dần lan rộng ra những vùng khác trong xứ sở Kimchi.

Người Hàn Quốc xưa xem việc dâng trà là một nghi lễ hết sức đặc biệt trong Phật giáo. Khắp chốn Thiền môn, chúng ta có thể tìm thấy hình ảnh dâng trà được khắc hoặc vẽ trên các chuông lớn hoặc tranh Phật giáo.

nhat-chi-am

Nhất Chi am

Người có công đưa “trà” thành “đạo” ở Hàn Quốc trong thời hậu Joseon (Triều Tiên) là Thiền sư Thảo Y (1786 ~ 1866), được nhân dân sùng kính tôn vinh là Thánh Trà Thảo Y Thiền Sư. Thuở đó, ngài dựng một Thảo am nhỏ, mái lợp rơm, tường vách đất mang tên Nhất Chi am. Thảo am được dựng trong khuôn viên Đại Hưng cổ tự, huyện Hải Nam (Haenam-gun), tỉnh Toàn La Nam Đạo (Jeollanam-do), nơi Thảo am thanh vắng, Ngài chuyên canh trồng chè và tĩnh tâm tu hành.

han-quoc

Thiền sư Thảo Y

Theo Thánh Trà Thảo Y Thiền Sư: “Việc cuốc đất trồng Trà và thưởng thức Trà Đạo so với sự tu hành chẳng khác…”. Ngài cũng có hẳn một tập thơ mang tên Đông Trà Tụng, giới thiệu với độc giả cách chế biến, phân loại trà, cũng như cách thưởng trà để có thể cảm nhận được sự ưu việt của hương, vị, phong cách và dược lý của trà Hàn Quốc.

“Tiếng nước sôi trong veo sao tĩnh lặng

Hương trà thơm mát dịu thấu tới xương

Tâm hồn vu vơ bừng tỉnh giấc

Mây trắng trăng thanh hai vị khách hững hờ

Liệu có bằng nơi đây của người tu niệm!”

Qua vài dòng tâm sự mộc mạc, Ngài đã thể hiện phần nào được niềm an lạc của một người với chén trà tinh khiết trong đêm khuya thanh vắng. Đây cũng là một khoảnh khắc mà mỗi người đều nên tìm cho mình giữa cuộc sống bộn bề lo toan này.

files

Tập sách Đông Trà Tụng

Nhà thư họa nổi tiếng thời Joseon tên là Kim Jeong-hee (Kim Chính Hỷ) (1786 – 1856) cũng thường thư từ giao lưu đối ẩm với Thảo Y Thiền Sư. Trong một bức thư gởi Thiền sư Thảo Y, ông đã viết :

“Ta không nhớ Thiền sư,

Cũng không mong thư của Người

Nhưng vì nhớ vị Trà lưu tình không hôm nọ

Rồi ta sẽ đến để uống Trà.

Thư từ có chi mà viết

Chỉ là món nợ hai năm xin được trả một lần

Xin người nhớ cho đừng chậm chễ

Ta cũng mặc tình qua lại chữ lễ nghi”.

Sau khi nhận được bức thư này, Thảo Y Thiền Sư đã gửi trà kèm theo thư cho Kim Jeong-hee. Thư đáp rằng :

“Say hương Trà mắt như bừng sáng

Có hay không thư người gửi ta cũng chẳng màng!”

Không chỉ là một Thiền sư Phật giáo của thời đại Triều Tiên (Choseon), Thiền sư Thảo Y còn là một bậc thầy về pha trà, và đã được công nhận như bậc Thánh khai sáng Trà Đạo Hàn Quốc. Vào năm 1997, Thiền sư Thảo Y đã được chọn là danh nhân văn hóa Trà Đạo. Cho đến ngày nay, dù cuộc sống hiện đại đầy tất bật, nhiều người dân ở xứ Kimchi vẫn luôn dành thời gian để thưởng trà và đàm đạo cũng như suy ngẫm về chuyện nhân gian – đây cũng là một nét văn hóa truyền thống lâu đời của dân tộc.

Vân Nguyễn (Theo Đồng Trụ)

Bài viết liên quan

Gốm Đông Triều – Những nét đẹp văn hóa xứ than

Những loại đất nguyên liệu làm ấm Tử Sa

Sơ lược về gốm sứ Trung Quốc