Gốm Mỹ Thiện – Một dòng gốm độc đáo ở Miền Trung

Theo một số tư liệu,gốm sứ Mỹ Thiện được hình thành cách đây hơn 200 năm, do ông Phạm Công Đắc và ông Nguyễn Công Ất cùng gia đình từ Thanh Hóa vào định cư tại Quảng Ngãi, dựng những lò nung đầu tiên bên bờ sông Trà Bồng, nay thuộc thị trấn Châu Ổ, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Cùng DIVA Gốm Sứ đến thăm lò gốm truyền thống trên dải đất miền Trung này nhé.

Gốm Mỹ Thiện xưa

Đây là một trong những làng gốm phát triển một thời, được ghi chép trong điều trần của quan Tuần phủ Quảng Ngãi – Nguyễn Bá Trác dâng lên vua Bảo Đại và sau đó được đăng tải lên tạp chí Nam Phong nổi tiếng vào năm 1933.

Sự khéo léo và độc đáo của gốm Mỹ Thiện còn được Chúa Nguyễn sử dụng và làm tặng vật vì tính tinh xảo và đặc sắc, đáp ứng được nhu cầu, sở thích của các bậc đế vương.

Gốm Mỹ Thiện được sản xuất thủ công trên bàn xoay, đất sét được lọc kỹ tạp chất, men gốm từ các loại đá núi trong vùng nghiền mịn, pha thêm chì, đồng, vò ốc và một số phụ gia khác theo bí quyết trao truyền qua nhiều đời và các nghệ nhân cũng có thể sáng tạo ra màu men mới. Trong sản xuất, thợ gốm nữ chuyên lo khâu đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo, thẩm mỹ cao như khâu tạo hình, chuốt sản phẩm, thợ đàn ông chuyên lo những khâu nặng nhọc, đòi hỏi nhiều sức lực như khâu vận chuyển, làm đất, nung, đắp hình, làm men.

Gốm Mỹ Thiện trước khi đưa vào nung

Gốm Mỹ Thiện chủ yếu sản xuất các loại hàng gia dụng như: chum, ghè, các loại vò, ché, bình vôi, hũ, thạp, ấm trà, bình hoa, tượng động vật…Ngoài ra, còn có một số loại sản phẩm được tráng men như: tượng động vật, ấm trà, ché đựng rượu, bình hoa, bình vôi,… Men gốm Mỹ Thiện thường có màu tím ngả từ đậm đến nhạt, vàng, vàng ngả sang xanh ngọc…

Gốm Mỹ Thiện nay

Từ lâu, gốm Mỹ Thiện đã vươn ra các tỉnh lân cận như Quảng Nam, Đà Nẵng, Bình Định và cả Tây Nguyên. Đặc biệt, một sản phẩm còn được xuất khẩu sang Thái Lan, Campuchia và Lào. Qua thời gian, hiện tại chỉ còn một lò gốm duy nhất của gia đình nghệ nhân Đặng Văn Trịnh – Phạm Thị Thu Cúc tại làng gốm Mỹ Thiện. Hai anh chị đã nhờ sự giúp sức của người đồng hương là nhà sưu tầm Lâm Dzũ Xênh để phục hồi công thức pha chế men gốm từ đá núi trong vùng và phụ gia để cho ra màu men biến ảo khôn lường trong lửa nung.

img_841

Gốm Mỹ thiện nổi tiếng độc đáo nhờ kỹ thuật nung qua 2 lửa. Lần nung đầu tiên sẽ tạo cho xương gốm cứng chắc. Lần nung thứ 2, sản phẩm sẽ được nhúng men rồi mới đem nung. Qua nhiệt độ, men gốm sẽ thay đổi, tạo nên màu sắc cho sản phẩm nên nghệ nhân nung gốm  phải làm chủ được nhiệt độ nung, kết hợp gia giảm trong pha chế men để tạo nên màu men như ý nhất. Tuy vậy, cũng có một số sản phẩm hỏa biến với màu sắc kỳ ảo, độc bản, cực kỳ hấp dẫn với giới sưu tầm gốm lạ.

Theo Lê Hồng Khánh

Bài viết liên quan

Gốm Đông Triều – Những nét đẹp văn hóa xứ than

Những loại đất nguyên liệu làm ấm Tử Sa

Sơ lược về gốm sứ Trung Quốc